Süleyman Demirel ve Isparta: Bir Liderin Memleketine Bıraktığı Dev Miras

Türk siyasi hayatının en uzun soluklu isimlerinden biri olan 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Isparta’nın Atabey ilçesine bağlı İslamköy’den çıkarak Türkiye’nin en üst makamlarına kadar yükseldi. Mühendislikten siyasete uzanan hayatında su ve altyapı yatırımları önemli bir yer tutarken, doğduğu Isparta ile olan bağı da yıllar boyunca devam etti.

İslamköy’den başlayan bu hikâye; eğitimden tarıma, ulaşımdan sanayiye ve şehir hafızasına uzanan farklı başlıklarda bugün de karşımıza çıkıyor. Isparta’da bir üniversitede, bir havalimanında, bir sanayi bölgesinde ve doğduğu İslamköy’deki müzede Demirel’in adı yaşamaya devam ediyor.

Isparta Medya olarak, Süleyman Demirel’in siyasi makamlarının ötesine bakıyor; onun Isparta ile kurduğu bağı ve şehirde bıraktığı izleri ele alıyoruz.

Eğitime bırakılan en büyük izlerden biri: Süleyman Demirel Üniversitesi

Isparta’da yükseköğretimin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri, Süleyman Demirel Üniversitesi’nin 1992 yılında kurulması oldu.

Üniversitenin kuruluşundan önce başlayan yükseköğretim yatırımları zaman içinde büyüyerek bugünkü yapıya ulaştı. Fakülteleri, araştırma merkezleri, kampüsü ve farklı eğitim birimleriyle SDÜ, Isparta’nın yalnızca eğitim hayatının değil, günlük yaşamının da önemli parçalarından biri hâline geldi.

Şehre gelen öğrenciler, akademisyenler ve üniversite çalışanlarıyla birlikte Isparta’nın sosyal ve ekonomik hayatında da yeni bir hareketlilik oluştu. Bugün üniversitenin etkisi; eğitimden sağlığa, araştırmadan kültür ve sanata kadar pek çok alanda hissediliyor.

Üniversitenin adının Süleyman Demirel’le özdeşleşmesi de Isparta’nın onunla kurduğu bağın en görünür örneklerinden biri. Ancak bu gelişimi yalnızca tek bir kişinin eseri olarak görmek yerine, Isparta’daki yükseköğretim yapılanmasının yıllar içinde büyümesi olarak değerlendirmek daha doğru.

Su, toprak ve tarım: Demirel’in mühendislik mirası

Süleyman Demirel’in hayat hikâyesinde suyun özel bir yeri var.

Siyasetten önce Devlet Su İşleri’nde görev yapan Demirel, mühendislik hayatının önemli bölümünü baraj, sulama ve su kaynaklarının geliştirilmesiyle ilgili çalışmalara ayırdı. Daha sonra siyasette de su ve altyapı yatırımları onun adıyla birlikte anıldı.

Isparta’ya baktığımızda ise suyun tarım açısından önemini açıkça görüyoruz. Eğirdir ve çevresindeki elma bahçelerinden Gelendost, Senirkent ve diğer üretim bölgelerine kadar sulama, tarımsal üretimin önemli unsurlarından biri.

Ancak burada Isparta’nın tarımsal hikâyesini doğru yere oturtmak gerekiyor. Elmacılık ve gülcülük Demirel’le başlamadı. Her iki üretim alanının da şehirde çok daha eski bir geçmişi bulunuyor. Bugünkü üretim gücünün arkasında çiftçilerin emeği, sulama yatırımları, kooperatifleşme, tarımsal tekniklerin gelişmesi, işleme tesisleri ve pazarlama çalışmalarının uzun yıllar içinde oluşturduğu bir birikim var.

Demirel’in Isparta ile ilişkisindeki önemli nokta ise özellikle su ve altyapı konusunda sahip olduğu mesleki geçmiş ve Türkiye genelindeki kamu yatırımlarındaki rolü. Bu nedenle onun tarımsal mirasını, Isparta’nın üretim kültüründen ayrı düşünmeden ama bütün başarıları tek başına ona bağlamadan değerlendirmek gerekiyor.

Bugün Isparta’nın tarımında suyun önemi konuşulurken, Demirel’in DSİ geçmişi ile şehrin sulama ihtiyacının kesiştiği bu noktayı da görmek mümkün.

Isparta’nın ulaşım ve sanayi hayatında Demirel adı

Demirel’in adı Isparta’da yalnızca eğitim alanında değil, ulaşım ve sanayi alanında da karşımıza çıkıyor.

Süleyman Demirel Havalimanı, Isparta’nın hava ulaşımı açısından önemli yatırımlarından biri. 1997 yılında hizmete giren havalimanı, kentin bölgeyle ve ülkenin diğer merkezleriyle bağlantısında önemli bir yere sahip.

Benzer şekilde, Süleyman Demirel Organize Sanayi Bölgesi de Isparta’nın sanayi altyapısındaki önemli merkezlerden biri olarak faaliyet gösteriyor.

Bu yapıların ve yatırımların tamamını doğrudan Demirel’in kişisel eseri gibi anlatmak doğru olmaz. Fakat onun isminin Isparta’daki kamu yatırımlarına ve kurumlara verilmesi, Demirel ile şehir arasındaki güçlü siyasi ve toplumsal bağın bir yansıması olarak değerlendirilebilir.

Isparta’nın bugün ulaşımdan sanayiye kadar farklı alanlarda sahip olduğu imkânların ise farklı dönemlerde gerçekleştirilen kamu yatırımları, özel sektör girişimleri ve yerel kalkınma çabalarının birleşimi olduğu unutulmamalı.

İslamköy’de bir ömür yeniden karşımıza çıkıyor

Demirel’in Isparta’daki hikâyesini anlamanın belki de en anlamlı yolu, onun doğduğu İslamköy’e gitmek.

Burada bulunan Süleyman Demirel Demokrasi ve Kalkınma Müzesi, Demirel’in çocukluk ve gençlik yıllarından siyasi hayatına kadar uzanan uzun bir döneme ait çok sayıda belge, fotoğraf, kişisel eşya ve arşiv malzemesini bir araya getiriyor.

Müze sadece bir siyasetçinin hayatını anlatan bir yer değil. Aynı zamanda Türkiye’nin yakın siyasi tarihine, kalkınma politikalarına ve değişen toplumsal yapısına dair önemli bir hafıza alanı.

İslamköy’ün önemi de burada başlıyor. Ankara’daki makamların, seçim meydanlarının ve devlet görevlerinin ötesinde, Demirel’in hayatının başladığı yer hâlâ aynı coğrafyada duruyor.

Bir ziyaret sırasında müzedeki belgelere bakarken, Türkiye’nin yakın tarihini bir Isparta köyünden çıkan bir insanın hayatı üzerinden okumak mümkün hâle geliyor.

Bir isimden daha fazlası

Süleyman Demirel’in siyasi hayatı, Türkiye’de her zaman farklı değerlendirmelere konu oldu. Uzun yıllar ülke yönetiminde yer alan bir siyasetçi olarak hem desteklendi hem de eleştirildi.

Ancak Isparta açısından bakıldığında, siyasi tartışmaların ötesinde daha farklı bir gerçek karşımıza çıkıyor.

İslamköy’den çıkan bir isim, Türkiye’nin siyasal hayatında başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı gibi en üst görevlerde bulundu. Yıllar sonra ise adı doğduğu şehirde üniversitede, havalimanında, sanayi bölgesinde ve İslamköy’deki müzede yaşamaya devam etti.

Bunun yanında Demirel’in mühendislik geçmişi, özellikle su ve altyapı konularındaki uzmanlığı da onun Isparta ile anılmasının önemli nedenlerinden biri oldu.

Bugün Demirel’in Isparta’ya bıraktığı mirasa bakarken, tek bir kişiye ait büyük bir eserler listesinden çok daha geniş bir tablo görmek gerekiyor.

Bir tarafta eğitim, bir tarafta su ve tarım, diğer tarafta ulaşım ve sanayi; bunların yanında da Isparta’nın yakın tarihine ait güçlü bir şehir hafızası bulunuyor.

İslamköy’den başlayan bu hayatın Isparta’da bıraktığı izler, aradan geçen yıllara rağmen hâlâ şehrin farklı noktalarında karşımıza çıkıyor.